VĂN PHÒNG TƯ VẤN LUẬT HÌNH SỰ

Nhanh chóng - uy tín - chuyên nghiệp

Văn phòng tư vấn luật hình sự - Luật sư Quang Thái

Quy định của pháp luật hiện hành về các yếu tố cấu thành của pháp nhân thương mại trong Tội buôn lậu

Quy định của pháp luật hiện hành về các yếu tố cấu thành của pháp nhân thương mại trong Tội buôn lậu

Cùng với những thành tựu đạt được trong sự phát triển của kinh tế, những ảnh hưởng mặt trái của nền kinh tế thị trường làm phát sinh nhiều hiện tượng tiêu cực, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Theo đó, bên cạnh các hành vi vi phạm của cá nhân, một số pháp nhân vì lợi ích cục bộ đã có những hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại nghiêm trọng cho xã hội. Trong lĩnh vực kinh doanh thương mại, các doanh nghiệp thực hiện hành vi trái pháp luật như kinh doanh trái phép, buôn lậu, gian lận thương mại xảy ra khá phổ biến, gây nên thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho nền kinh tế, tác động xấu đến môi trường kinh doanh. Theo số liệu thống kê của Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hồ Chí Minh chỉ trong tháng 8 năm 2014, qua kiểm tra đã phát hiện 846 doanh nghiệp, hộ kinh doanh buôn bán, tàng trữ hàng hóa nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Căn cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015, pháp nhân thương mại phạm tội buôn lậu quy định như sau:

“6. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Thực hiện hành vi quy định tại khoản 1 Điều này với hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng; hàng hóa trị giá dưới 200.000.000 đồng nhưng là di vật, cổ vật; hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc tại một trong các điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, h và i khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 7.000.000.000 đồng;

d) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này, thì bị phạt tiền từ 7.000.000.000 đồng đến 15.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;

đ) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

e) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”

Theo đó, các yếu tố cấu thành của tội này trong quy định đối với pháp nhân thương mại được hiểu như sau:

1. Khách thể:

Tội buôn lậu xâm phạm trật tự quản lý ngoại thương của Nhà nước.

Theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương 2017, các biện pháp quản lý ngoại thương gồm các biện pháp hành chính: cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu; tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu; hạn chế xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu (là các biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định áp dụng nhằm hạn chế số lượng, khối lượng, trị giá của hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, cửa khẩu xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, quyền xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa của thương nhân); quản lý theo giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, quản lý theo điều kiện xuất khẩu, nhập khẩu; chứng nhận xuất xứ hàng hóa; chứng nhận lưu hành tự do (là văn bản chứng nhận do cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp cho thương nhân xuất khẩu hàng háo để chứng nhận hàng hóa đó được phép lưu hành tự do tại nước xuất khẩu) và các biện pháp quản lý hoạt động ngoại thương khác; và các biện pháp kỹ thuật, kiểm dịch, biện pháp phòng vệ thương mại.

Việc xâm phạm hoạt động quản lý ngoại thương gây nên ảnh hưởng tiêu cực đến tính lành mạnh của nền kinh tế quốc gia, mất công bằng trong hoạt động cạnh tranh của các chủ thể của nền kinh tế cũng như gây thất thoát nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Đối tượng tác động của tội này bao gồm: hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.

-          Hàng hóa: theo quy định của Luật Thương mại 2005, hàng hóa bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai và những vật gắn liền với đất đai. Theo đó, động sản hình thành trong tương lai được hiểu là tài sản chưa hình thành hoặc tài sản đã hình thành nhưng chủ thể xác lập quyền sử hữu tài sản sau thời điểm xác lập giao dịch. Tuy nhiên, trong hành vi buôn lậu, đối tượng tác động của tội phạm này là tài sản hiện có.

-          Ngoại tệ: được hiểu là đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực.

-          Kim khí quý bao gồm vàng, bạc, bạch kim và các loại kim khí quý khác[1].

-          Đá quý bao gồm kim cương, ruby, emorot, saphia, ngọc trai và các loại đá quy khác[2].

-          Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.

-          Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên.

-          Bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hóa, khoa học.

2. Chủ thể: pháp nhân thương mại.

Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên. Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác[3]. Pháp nhân thương mại không bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ từ thiện, doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác.

3. Mặt khách quan:

Hành vi khách quan: là hành vi buôn bán qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái phép các loại hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý (sau đây gọi chung là buôn bán trái phép hàng hóa qua biên giới) trị giá từ 200.000.000 đồng trở lên; hàng hóa dưới 200.000.000 đồng nhưng là di vật, cổ vật; hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt hành vi quy định tại Điều 188 hoặc tại một trong các Điều 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196 và 200 Bộ luật Hình sự 2015 hoặc đã bị kết án về một trong các tội này nhưng chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Hành vi này được hiểu như sau:

-          Buôn bán trái phép hàng hóa qua biên giới được hiểu là việc mua đi bán lại hoặc mua nhằm bán lại không đúng của Nhà nước về việc đưa hàng hóa ra hoặc vào thị trường Việt Nam.

-          Biên giới bao gồm biên giới trên đất liền, biên giới quốc gia trên biển, biên giới trong lòng đất và biên giới trên không.

  • Biên giới quốc gia trên đất liền được hoạch định và đánh dấu trên thực địa bằng hệ thống mốc quốc giới.
  • Biên giới quốc gia trên biển được hoạch định và đánh dấu bằng các tọa độ trên hải đồ là ranh giới ngoài lãnh hải của đất liền, lãnh hải của đảo, lãnh của của quần đảo của Việt Nam được xác định theo Công ước của Liên hiệp quốc về Luật biển năm 1982 và các điều ước quốc tế giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các quốc gia hữu quan.
  • Biên giới quốc gia trong lòng đất là mặt thẳng đứng từ biên giới quốc gia trên đất liền và biên giới quốc gia trên biển xuống lòng đất. Ranh giới trong lòng đất thuộc vùng biển mà mặt thẳng đứng từ các đường ranh giới phía ngoài của vùng đặc quyền về kinh tế, thềm lục địa xuống lòng đất xác định quyền chủ quyền, quyền tài phán của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 và các điều ước quốc tế giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các quốc gia hữu quna.
  • Biên giới quốc gia trên không là mặt thẳng đứng từ biên giới quốc gia trên đất liền và biên giới quốc gia trên biển lên vùng trời.

-          Khu phi thuế quan là khu vực kinh tế nằm trong lãnh thổ Việt Nam, được thành lập theo quy định của pháp luật, có ranh giới địa lý xác định, ngăn cách với khu vực bên ngoài bằng hàng rào cứng, có cổng và cửa ra vào bảo đảm điều kiện cho hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan hải quan và các cơ quan có liên quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và phương tiện, hành khách xuất cảnh, nhập cảnh. Khu phi thuế quan thuộc khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu bao gồm khu bảo thuế, khu kinh tế thương mại đặc biệt, khu thương mại công nghiệp, khu thương mại tự do và các khu có tên gọi khác được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, có quan hệ mua bán trao đổi hàng hóa giữa khu này với bên ngoài là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu.

-          Nội địa là phần lãnh thổ Việt Nam bên ngoài khu phi thuế quan.

-          Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm là trước đó, đã bị xử phạt hành chính về một trong những hành vi được liệt kê bằng các hình thức xử phạt theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính nhưng chưa hết thời hạn để được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính mà lại thực hiện một trong những những vi được liệt kê.

Thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính được hiểu như sau: tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính, nếu trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo hoặc 01 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt hành chính khác hoặc từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt hành chính mà không tái phạm thì được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính.

-          Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm được hiểu là trước đó đã bị kết án bằng bản án, quyết định của Tòa án về một tội, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi được quy định trong tội này. Việc xóa án tích được quy định tại các Điều 89 Bộ luật Hình sự 2015, theo đó, pháp nhân thương mại bị kết án đương nhiên được xóa án tích nếu trong thời hạn 02 năm kể từ khi chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án mà pháp nhân thương mại không thực hiện hành vi phạm tội mới.

4. Mặt chủ quan: chủ thể thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp.



Pháp luật hình sự

© 2014 - Bản quyền Văn Phòng Luật Sư Quang Thái

Đặt lịch